اکھیں دا زیان

’’ کلہیں ٻہہ تے سوچاں تیکوں ، اکھیں موٹ تے ݙیکھاں تیکوں ‘‘

واہ سئیں واہ قیس فریدی کیا شعر آکھئے، میاں انیس دی ڳالھ کوں ادھ ءِ چ ٹوک تے مولوی بھن تروڑ آکھدے : ۔’’ ہُوں! اکھیں موٹ تے ݙیکھاں تیکوں ، اکھیں موٹ تے وی کجھ نظردے؟‘‘

’’ مولوی تیکوں انہاں رمزیں دا پتہ کائنی ، ایویں ناں ہر ڳالھ ءِ چ جٖنگھ اڑئی کر ‘‘ ۔ میاں انیس دی ڳالھ تے مولوی تکھا تھی آکھدے :’’ کیوں نہ جٖنگھ اڑانواں ، ہروں بھروں جڳ کوں بودن بݨائی رکھدو۔ میں تیݙیاں اکھیں ٻدھ ݙیندا ں، سائیکل تے چڑھ تے دین پور پُڄ ݙکھا ۔ ‘‘

’’ مولوی بھن تروڑ رب دا ناں من چپ کر ٻہہ ، جیرھی شئے دا پتہ نہ ہووے ، منہ بند رکھیندے ۔ ہر ڳالھ تھک آلی کار کڈھ سٹیندیں ۔‘‘ میاں انیس دی ڳالھ تے مولوی چھِتا تھی تے الاݨاں : ’’ کیوں چپ کراں میں پُچھ تے راہساں ۔ ‘‘

میاں انیس آکھدے :ـ ’’ مولوی ہک تاں ایہے ݙو بٹن اِن جیرھے مَتھے دے تلوں کھڑن تے اساں انہاں کوں اکھیں آکھدوں۔ ٻیاں ہوندن اندر دے آدمی دیاں اکھیں ۔ جینکوں بصیرت آکھدوں ۔ ہاں دے سوجھلے نال بندہ سب کجھ ݙیکھدے ۔ ‘‘

مولوی : ’’ بس سئیں بس ، مولویں دا چھڑا ناں بدنام اے ، تُساں شاعر لوک وی ہر ڳالھ کوں منیڑ دی نک سمجھدو جیویں چا گھڑو، جیویں چا بݨاؤ تے جیویں چا لاؤ۔‘‘

انیس : ’’ چنڳا ! مولوی ایویں کر اکھیں موٹ ‘‘

مولوی : ’’ موٹ گھدم ‘‘

انیس: ’’ ذرا سوچ تیکوں نہر دے پار آلی معشوق نظر امدی اے ۔ ‘‘

مولوی ـ : ’’ میکوں اندھارے دے سوا کجھ نی نظردا ۔ ‘‘

دین پوری : ’’ مولوی ذہن تے تھولا زور ݙے یاد کر تے او منظر ݙیکھ، نہر دے پار شادی تے جُٖلیے ہاسے ۔ رات کوں نغارے دی نوبت تھی ہئی۔ جھمر دا پِڑ مچا ہا ۔ ہک تاڑی، ݙو تاڑی، ترائے تاڑی جھمر وی ہئی۔ تئیں میراثی کوں ویل ݙتی ہئی۔ جھومریں جھمر دے نال ’ ’اللہ جٖاݨے یار نہ جٖاݨے ‘‘ آلا ڳاوݨ آکھیا ہا ،تئیں آکھیا ہاجو میݙے دل دی ڳالھ کریندے پن۔ تیکوں اے وی یاد ہوسے جݙاں جھومری جھمر دے نال ششکارے دی آوازرل تے کڈھیندے ہن تاں توں آکھدا ہاویں اے آواز میݙے ہاں دے پار تھیندی اے ۔ تیکوں یاد اے او چوݙی دی رات ہئی ، تئیں اسمان تے انگل دا اشارہ کر تے آکھیا ہا چندر نی میݙا یار سمورا آیا کھڑے ۔تئیں آکھیا ہا اسمان تے چندر گھوٹ تے تاریں دی جنڄ نال آئے ،نیلی چادر وچھی پی اے ۔ میں آکھیا ہا گھوٹ یا کنوار ؟ تئیں میکوں آکھیا ہا ہے تاں نہر دے پار آلی پر اکھیندا ایویں ہے۔ ذرا ہوں گزرے ویلے کوں یاد کر ،اکھیں نہ کھولیں ، اکھیں موٹ تے ݙیکھیں جھمر ایلے رحیمݨ دے منجھلے دے ݙو پاند لڑکدے ودے ہن۔ سیپ آلا چولا ہس۔ مونڈھے تے رتا رومال ہَس تے رتے رومال دے پاندیں تے لڳے ہوئے ستارے جھمر دی تاڑی دے نال چھنڑکدے ہن۔ رحیمݨ دے کن ءِ چ لڳا ہویا عطر کیویں خوشبوئیں دے دھدکارے لائی کھڑا ہا۔ تئیں ناسیں کوں پچھیتے چھک میکوں اِرک مار پار آلی وستی آلے پاسے اشارہ کر تے آکھیا ہا ، اے خوشبو اُݙھاؤں دی اے ۔ ‘‘

’’ مولوی اے وی سوچ تے یاد کر جو جھمر مُکی ہئی تاں ادھ رات کوں پھنڈر لیک تھئی ہئی، ݙو پھنڈراں ہن۔ آپاں ساریں رل تے زیرہ ٻُکی پکایا ہا تے ول ساریں رل تے کھادا ہاسے ۔کیویں سواد آیا ہا۔ مولوی یاد کر ٻے ݙینھ کیویں سارا ݙینھ جُنڄ چلیا ہا ۔پُلا دی خوشبو کیویں ساری وستی ءِ چ کھنڈی کھڑی ہئی۔ مولوی اے یاد کر جو کھٹ تے شیکری کھمدے ٻیٹھے ہاسے ، ٻوٹی آلی ہݙی تیݙے ہتھوں چھٹ تے تلے ونڄ پی تے کتا چا تے بھڄ پیا تے توں کتے دے پِچھوں بھجٖدا ودا ہانویں ……… ‘‘

’’ بس کر یار بس کر ، لُڑھ نہ مار میں اکھیں کھولینداں ‘‘ ۔ دین پوری دی ڳالھ ٹوک تے مولوی پیار نال ولدی ݙیندے ۔

دین پوری آکھدے ’’ تیکوں چس تاں امدی پی اے ، اُتلے ہوں آکھدیں بس کر کیوں چس نہ آوے، ڳالھ جو نہر آلے پاسے دی ہے ۔ مولوی میں شادی آلا قصہ مُکینداں ، وسدیاں یاداں یاد کر تے میݙے اپݨے اکھیں دے ٹوبھے تار تھی ڳن۔ مولوی یاد کر توں، کتا ہݙی چا ڳیا ہا توں کتے پچھوں بھجٖدا ودا ہاویں تے سپیکر آلے نور جہاں دا ڳاوݨ چلایا ہا ’’ سانوں نہر آلی پُل تے بلا کے ، خورے ماہی کتھے رہ ڳیا ‘‘تے پروں نہر آلی وستی اچوں جنڄ ای آوݨ پئے ڳی ہئی۔ کیویں ہار سنگھار تے سیندھاں مانگھاں ہن۔ گھوٹ جیلے کھارے تے چڑھیا ہا جَنڄ سہرے آکھئے ہن۔ جݙاں چھوکریں’’ ساوا بوچھݨ رنگائے سانولی ‘‘ اکھیندیاں کھڑیاں ہَن تاں او کون ہئی جیرھا رو رو تے بوچھݨ دا پاند پُسائی کھڑی ہئی؟ صئی سچ ݙس ہاں اکھیں موٹ تے کجھ نظر آئی ؟

مولوی آکھدے : ’’ میکوں اندھارے دے سوا کجھ نظر نی آیا ۔ ‘‘

دین پوری سئیں کُھلا ہتھ مولوی آلے پاسے کر تے آکھدے : ’’ اکھیں کھول اے جھل، اندھے او نی جیندیاں اکھیں کائنی، اندھے او ہِن جنہاندا ہاں دا سوجھلا کائنی۔ میں اتنی دیر الا تے اپݨا ویلا ونجٖائے تے اپݨے اکھیں اچوں ساوݨ وسائے ۔ سیاݨے سچ آکھدن اندھیں دے اڳوں رووݨ تے اکھیں دا زیان۔‘‘

حوالہ

معروف سرائیکی لکھاری سئیں ظہور احمد دھریجہ دی کتاب (سرائیکی اجرک) وچوں چوݨ