اٹھویں صدی عیسوی وچ سائنس دی ٹور
اٹھویں صدی عیسوی وچ سائنس دی ٹور
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]اٹھویں صدی عیسوی سائنس دے میدان وچ ہک انقلاب دا دور ہئی ۔ اوں دور وچ اسلامی سلطنت دے عروج نال سائنس تے علم دے میدان وچ ہک نویں دور دا آغاز تھیا ۔ عرب سائنسداناں یونانی ، رومی ، فارسی تے ہندوستانی علوم کوں اکٹھا کر تے انہاں وچ نویں اضافے کیتے ۔ بغداد ، دمشق تے قرطبہ ورگے شہر علم دے مراکز بݨ گئے ۔ اوں دور وچ طب ، ریاضی ، ایسٹرونومی ، کیمسٹری تے فلسفہ دے شعبیاں وچ اہم اڳونہیں تھئی ۔ سائنسی علوم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔ ایں صدی وچ سائنسی علوم دی ترقی اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ سدھا کیتا ۔
طب دے میدان وچ ، عرب طبیباں گیلن (Galen) تے ہپاکریٹس (Hippocrates) دے کم کوں مزید بہتر بݨاوݨ دی کوشش کیتی ۔ طبی لکھتاں دی نقل تے ترجمہ کیتا ڳیا ۔ طبی گھاہ ٻوٹ تے انہاں دے استعمال دے بارے وچ معلومات کٹھیاں کیتیاں ڳئیاں ۔ بغداد وچ "بیت الحکمہ" (House of Wisdom) قائم تھیا جتھاں طبی علوم دا مطالعہ تے تحقیق کیتی ڳئی ۔ اوں دور وچ عرب طبیباں نویں طبی آلات ایجاد کیتے تے نویں طبی طریقے دریافت کیتے ۔ انہاں آنکھاں دی سرجری تے دیگر ڳنجھل طبی عمل وچ مہارت حاصل کیتی ۔ طبی علم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔
ریاضی دے میدان وچ ، عرب ریاضی داناں یونانی تے ہندوستانی ریاضی دے اصولاں کوں ملا تے نویں نظریات پیش کیتے ۔ اوں دور وچ الجبرا تے ٹرگنومیٹری دے میدان وچ اہم اڳونہیں تھئی ۔ عرب ریاضی داناں صفر (0) دے استعمال تے ہندسیاں دے نظام کوں مزید بہتر بݨایا ۔ انہاں الجبرا دے ڳنجھل مسائل حل کیتے تے جیومیٹری دے نویں اصول دریافت کیتے ۔ بغداد وچ ریاضی دے مراکز قائم تھئے جتھاں ریاضی داناں مل تے کم کیتا ۔ ریاضی دے علم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے ریاضی داناں کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔
فلکیات دے میدان وچ ، عرب ایسٹرونومی دے ماہرین یونانی تے ہندوستانی ایسٹرونومی دے اصولاں کوں ملا تے نویں مشاہدات کیتے ۔ انہاں فلکیاتی آلات دے استعمال تے انہاں دی بہتری تے کم کیتا ۔ بغداد تے دمشق وچ فلکیاتی رصد گاہاں قائم تھیاں جتھاں فلکیاتی مشاہدات کیتے ڳئے ۔ انہاں سیاریاں دی حرکات تے ستاریاں دے بارے وچ نویں معلومات حاصل کیتیاں ۔ ایسٹرونومی دے علم دی منتقلی تے حفاظت تے زور ݙتا ڳیا تاں جو اڳلے دور دے ایسٹرونومی دے ماہرین کیتے دڳ پدھرا تھی سڳے ۔ ایں صدی وچ سائنسی علوم دی ترقی اڳلے دور دے سائنسداناں کیتے دڳ سدھا کیتا ۔