اُچ شریف
اُچ ہک قدیم تاریخی تے اسلامی اہمیت دا شہر اے بہاولپور توں جنوب مغرب آلے پاسے اٹھتری میل دے فاصلے تے پنجند دے نال واقع ہے۔ 1981ء دی مردم شماری دے مطابق اتھاں دی آبادی تقریباً پندرہ ہزار ہے موجودہ قصبہ ترائے چھوٹی چھوٹی وستیاں اچ بخاری،اُچ گیلانی تے اچ مغلہ تے مشتمل ہے۔ سب توں نیڑے ریلوے اسٹیشن احمد پورشرقیہ ہے جیڑھا اتھوں ٻارہاں کلو میٹر دے فاصلے تے ہے۔ 8 جولائی 1975ء کوں ایکوں سب تحصیل دا درجہ ݙتاڳیا۔
550ق م دے لڳ بھڳ آباد تھیا۔ سکندر اعظم اپݨے ہندوستان دے حملے اچ اتھاں رُکیا۔ محمد بن قاسم دے فتح سندھ دے ویلے اے شہر سیاسی، معاشی تے تہذیبی لحاظ نال بے مثل ہا۔ محمود غزنوی دے حملے توں پہلے اُچ سندھ دا ہک صوبہ ہا تے اتھاں ہندواں دی حکومت ہئی۔ محمودغزنوی دے زمانے توں اتھاں علوم اسلامی دی آمد تھئی۔ مولانا صفی الدین گازرونی 980وچ اُچ آئے۔ اتھاںاُنہاں ہک اسلامی درس گاہ دی بنیاد رکھی ، جیندے اچ ہکو ویلھے ڈھائی ہزار طالب علم تعلیم حاصل کریندے ہن۔سلطان شہاب الدین غوری ایں ادارے دا پہلا مربی ہا۔ ایندے بعد غوری حکمراناں اُچ کوں اپݨا دارالحکومت بݨایا۔غوری سلطنت دے زوال دی وجہ توں اُچ تے وی زوال آیا ۔ منگولیاں دے حملیاں دے دوران اکثر علماء تے فضلاء نے ہجرت کرتے اُچ دا رُخ کیتا تے اتھاں رہائش اختیار کیتی۔ منگولیاں نے بھانویں ایں شہر کوں کئی واری تاراج کیتا ، پر ایندی اہمیت اچ کئی فرق نہ آیا۔ ہمایوں دے عہد اچ اے شہر مغلیہ سلطنت دے ماتحت آ ڳیا تے ایں شہر اپݨی پُراݨی شان بحال کر گھٖدی۔ اورنگ زیب عالمگیر دے بعد توں اُچ دی اہمیت ہولے ہولے گھٹ تھیندی ڳی۔ رنجیت سنگھ ایں شہر تے قبضہ کرݨ دی کوشش کیتی ،پر ناکام ریہا۔ البتہ بہاول پور دے واسیاں نے ایکوں اپݨی ریاست اچ شامل کر گھٖدا۔
اُچ شریف اولیائے کرام دا مقام ہے ۔ سادات بخارا دے سید جلال الدین بخاری سرخ پوش ، انہاں دے صاحبزادے سید احمد کبیر بخاری تے انہاں دے صاحبزادے مخدوم جہانیاں جہاں گشت ، مخدوم راجن قتال ، بی بی جیوندی، حضرت بہاول حلیم، حضرت بندگی محمد غوث جیہیں اکابر صوفیا ںدے مقبرے اتھائیں ہن۔اوچ شریف کوں سرائیکی وسیب اچ ٻہوں اُچا مقام تے مرتبہ حاصل ہے۔ بابا بلھے شاہ سمیت وݙے وݙے سرائیکی شاعر، ادیب تے دانشور پیدا تھئے۔
حوالہ
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]کتاب: میݙی دھرتی، میݙے لوک ، مصنف: ظہور احمد دھریجہ ، ناشر: جھوک پبلشرز ، ملتان 2018ء