اُتے مُونہہ کِیتُس تے……

زناوریں اِچوں ہک زناور ’’گݙا‘‘ وَݙا نِماݨا تے مسکین زناور اے ‘ اینکوں ڳالھا ‘ ݙن تے کَودن زناور ڳنڑدِن ۔ پر پتہ نِیں اَکڑیل بندے کوں ’’خرفر‘‘ کیوں اَکھیندن؟۔ جیرھا شِر گدِ چیتے دا چٹ ہووے اُستاد اونکوں وی گݙا سݙیندن ‘ اَکھیندن جو گݙا تے کتاباں لَݙ ݙیو تاں وِی او گݙا دا گݙاہوسے‘ ہک واری ‘ ہک عربی بَدّوں اَپݨے گݙا تے چڑھ تے حضرت عمرؓ کنے ڳیا ‘ اُنہیں دے اَڳوں ٻہہ کراہیں دَراڑاں مارݨ ٻہہ تھیا ‘ مَیں وݙے معتبر قبیلے دَا بندہ ہاں ‘ میݙا پیئو ایجھا ہا تے میݙا ݙاڈھا اوجھا ہا ۔ حضرت عمرؓ اُوندیاں دراڑاں سُݨدے رہ ڳے ‘ جیرھے ویلھے او لٻاڑ مَار مَار تے تھکا تے ساہ گھنݨ دی خاطر چُپ تھیا تاں حضرت عمرؓ فرمایا ‘ بندے دا سُہݨپ اوندی شرافت ‘ اُوندی سُدھ سُرت تے اخلاق  … وَݙائی دَا موجب ہوندِن ‘ اُوندی سُنڄاݨ اِیہے عادتاں ہوندن ‘ توں جیکراینویں ہِیں تاں چنڳاں ہِیں نِتاں ایہ تیݙا گݙھا تئیں کنوں چنڳاں اِیں۔

ہِک ڄٹ کنے ہک ݙاند ہا تے ہک گݙا‘ ہک ݙینھ ݙاند گݙا کوں آکھیا یار ! میں تاں ہُݨ اَپݨی ہِیں حیاتی کنوں اَوازار تھی ڳیاں ‘ مالک سارا ݙینھ مَیں کنوں کم گھندے ‘ مَریندا کُٹیندا نال اے ‘ جان چُھڑاوَݨ دا کوئی ’’دَا‘‘ ݙسیں ہا۔

گݙا اونکوں صلاح ݙتی جو توں فزریں اینویں کریں مالک جیرھے ویلھے بَندُر اِچ گھا سَٹے تاں نہ کھانویں سِر تلے سَٹ اَکھیّں نُوٹ کھڑیں‘ ݙاند ݙوجھے ݙینھ اُونویں کیتا ۔ ڄٹ جیرھے ویلھے ݙٹھا جو ݙاند شودا بیمار تھی ڳے ۔ اینکوں کم تے نہ نِیواں ‘ او گݙا کھول اُوندی پُٹھ تے مَلہا رَکھیا تے گھروں نِکل پیا ۔ سارا ݙینھ مِٹی ‘ ریت تے ہَنباہ دے مَلھے بَھر بَھر تے ہک جِھکے کلراٹھے ایٹھے اِچ سَٹیندا رہ ڳیا‘ سِجھ لَہندے ویلھے گھر ݙوں وَلدیں ہوئیں ݙوں ڳنڈھے گھاہ دے تے ہک وݙا ڳنڈھا سُکیں ونڑاٹھیں دا لَݙ کراہیں گݙا کوں اَڳوں ہکلیُس ‘ گݙا شودے دے چِنگھاٹ نِکل ڳے‘ دَڳ اِچ ڄنگھاں وِلھڑدیاں رَہ ڳیونس۔ پُڄدیں پُڄدیں پگھرو پگھر ہا ‘ ڄٹ گھاہ تے وَنڑاٹھیں دے ڳنڈھے لَہا تے اوندے آتھر لاتھے ‘ پیر اِچ ݙاوَݨ گھت تھان ݙے ٹوریُس ‘ تاں ݙاند ݙٹھا جو او جُھوجھدا اَمدے ‘ تھان تے پُناں تاں اُوندی دِل کیتا جو او لیٹݨی مَار تے تھکیڑا لَہاوے پر ایجھا تھکیا ہویا ہا جو لیٹݨی مَارݨ دا ساہ کینھاں ہَس ‘ کئی ݙیہاڑے اِینویں گزریے ہنباہ ‘ ریت ‘ مِٹی ‘ گھاہ تے کاٹھیاں ونڑاٹھیاں ڈھو ڈھو تے نِساہ تھی ڳیا‘ ݙنڈے  سوٹے کھا کھا ‘ ماراں پی پی بُت دا سَندھ سَندھ پَھلونہیں آلی کار ڈکھݨ پئے ڳیا ‘ وَݙا پَرتاݨاں جو ݙاند کوں ایجھی مَت کیوں ݙتس جیندے سببوں آپ ویکیں وات آ ڳے ‘ اوڑک اَک نک تھی کراہیں ݙاند کوں آکھیُس یار ! ٻٖی ڳالھ سُݨی؟ مالک اَڄ رَڑھ دے ٻنّے تے ٻہہ تے اَپݨے پَڑیچے کُوں اَکھیندا پیا ہا جو ہک ݙوں ݙینھ ٻے ݙہداں ݙاند سنوپرا تے اُشناک نہ تھیا تاں وَستی آلیں نال صلاح کر تے حلال کر چھوڑیساں ’’وَنڈیاں‘‘ چا کریسوں ‘ کجھ نہ کجھ وَݨج پوسے ۔ ݙاند شودے دی چھرکی نکل ڳی تے کنڈیر چڑھ ڳیُس۔

16؍اپریل1992ء

حوالہ

ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان