اَٹا ‘ٻاٹ ‘ گُنگے ݙاند تے بھولوں

اَڄ کلھ کݨکیں لتھیاں پِن ‘ کاپیاں شروع اِن ‘ ڳاہ ڳہیندے پِن ‘ اَڳے کݨک دی ڳاہ ڳہاوݨ چنڳاں بَھلا بھوڳ ہوندا ہا ‘ کݨک کپ پُولی پُولی کٹھی کر تے رکھیندیاں ہن ‘ اُڑود لڳاپیا ہا ‘ اَدھ اِچ ہک وَݙا مُنا کھوڑیل ہونداہا۔ جتی وݙی ٻار ہووے ہا اُتی وݙا مُنا ہوندا ہا اَتے وَل ہوں لیکھے فرشتہ ٻدھیندا ہا تے ݙاندیں دیاں جوڑیاں جویندیاں ہَن ‘ ڳاہ ڳہیندی ہوئیں ݙاندیں کوں ہکلݨ آلیں دے پیریں اِچ چھالے پئیویندے ہَن تے شودیں گُگدام زناوریں دے کُھر چھلیج تے لہہ پَمدے ہَن ‘ سیاݨا جُٹ ݙاندیں کوں متر ڈھک کنوں بچاوݨ کیتے اُنہیں کوں ڳڑ دی شربت بݨا تے پلیندا ہا ۔ ڳاہ ڳہاوݨ آلے تے تِریانگل نال تروپ ݙیوݨ آلے لسی دیاں دکھیاں مونہہ نال چا لیندے ہن ‘ ڳاہ گہیج ونڄے ہا تاں وَل وَا گُھلݨ دی انتظاری شروع تھی ویندی ہئی ‘ وَا گُھلدی ونڄے ہا تے چھڄ ݙیوݨ آلے پورھیت زالیں ٻالیں سُودھے آ ونڄن ہا ‘ اَن تے بھوں اَنجو اَنج کرن ہا جے ٻار ڄٹ دی اَپݨی نہ ہووے ہا کہیں زمیندار دی ہووے ہا تاں زمیندار دا کار مختیار یا کراوا داݨے دی دھڑ تے ٹھپہ لیندا ہا ۔ ایہو ٹھپہ ٻارونڈاوݨ ویلھے تئیں رَہ ویندا ہا ۔ ٻار ونڈاوݨ ویلھے پیر فقیر دی نذر نیاز دے بعد کمی کسبی مُکھیجن ہا وَل برکت آکھ تے تلائی دا مُنڈھ ٻدھیجے ہا کاپی آلیں پورہتیں تے چھڄاݨے آلیں دا مَقرہ بھانگا انج تھیوے ہا نال نال ٻوریاں بھریجن ہا ۔تے سینے نال اُنہیں دے مونہہ سوِیجن ہا ۔ ویندے ایہے ٻوریاں ݙاندیں آلیںگاݙیں تے لݙیج تے گھریں اِچ رکھیے ہوئے کلہوٹیں تئیں پُڄݨ ہا ۔ سال دے داݨے ہتھیکے کر تے زمیندار اَتے رَہک سُکھ دا ساہ گھنے ہا ‘ کݨک کپیج ونڄݨ دے بعد گریب پورھیت تریمتیں ہوں اینٹھے اِچوںوڈھ چُݨدیاں ہَن تے ٻار چَوّ وَنڄݨ دے بعد پِڑ ٻہار تے داݨہ پھکا کٹھا کریندیاں ہَن پر ہُݨ او پہلے آلا لیکھا نی ریہا ‘اَڄکل ہَار ویسٹر تے تھریشر آ ڳن مہینے دا کم ݙینہیں اَتے ݙینہیں دا کم گھنٹیں اِچ بݨ ویندے ۔ کاپی مُکدی اے بھوئیں واندی اَمدی اے ویندی تے ہوں ویلھے وَلا وہیج تے رہیج ویندی ہے‘ وَل چھڑاکھاداں نہ پائوں تاں رڑھ نی تھیندی۔

اُتوں لتھے حاکم ݙوں ݙینھ نی گزردے تے کھاد دا مُل ودھائی کھڑے ہوندِن ‘ وَل وَݙا بھوڳ ایہ ہے جو ایہے مُل مہانگیاں کھاداں ویلھے سِر نی مِلدیاں ایجنسیں آلے ڄاݨ تے لُکا گھتیندین تے بلیک تے وِچیندن ‘ مونہہ مہاٻے اَتے مَن منیج آلے وَݙے زمینداریں کوں تاں کوئی اوکھائی نی تھیندی او اَپݨے رُتبے پیسے تے کھلے دے زور تے اَپݨی لوڑھ موجب کھاداں گھنݨ کیتے بینکیں کنوں بغیر سود آلے قرضے گھر ٻیٹھیں گھن گھندن ‘ او وی اپݨے یا اپݨی ذال آل اولاد تے لونج پلونج دے ناں تے کائنی گھندے ‘ اپݨی غریب رعایا ‘ رہکیں تے کمیں کسبیں دے ناں تے گھندن ۔ اُنہیں دے چھڑے حکم ݙیوݨ دی دیر ہوندی اے سچی ڳالھ تاں ایہ ہے جو بغیر سود آلے چھی ماہی دے قرضے مِلدے اِی مونہہ مہاٻے تے من منیج آلے وَڈے زمینداریں کوں ہن یا وَت بینک منیجر فرضی کارروائیاں پا تے رقماں کڈھائی رکھدن تے ایہے رقماں بھائی ولپے آلے اَپݨے وَنج وپار اِچ لئی رکھدن ایہ او بھولوں ہِن جیرھے اَٹا آپ کھمدن تے ٻاٹ شودے گُنگے ݙاندیں دے مونہہ تے مَلی رکھدِن ‘ تھولی تھولی بھوئیں دی ملکیت رَکھݨ آلے چھوٹے چھوٹے زمیندار اَتے اَپݨے ٹوٹے ٻٹکیں تے رڑھ رہکی کرݨ آلے ڄٹ ڄموٹ ایئیں اَڄائی دے بدنام اِن تاں پرچہ ملکیت تے خسرے دی نقل گھنݨ ونڄن تاں مَال تے انہار آلے پٹواری وات پٹی ٻیٹھن ‘ او منشیاݨے طور جیرھی رقم طلبیندن ‘ سُݨ تے بندے کوں ݙندوَݨ پئے ویندن۔

’خمیس 14؍ مئی 1992ء

حوالہ

ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان