انشا پر دازی

انشا پردازی قصہ نگاری دا بہوں اہم تے لازمی عنصر ہے مواد بھانویں کِتنا ای دلچسپ ، ایندی تنظیم کتنی ہی مضبوط تے ترتیب کتنی ای متوازن تے متناسب کیوں ناں ہووے جے تک زبان و بیان دی باریکیاں تے لطافتاں دا خیال ناں رکھیا ویسی قصے اچ لطف ناں آسی خیال دا حسن ایندے اظہار اچ لکیا ہوندے۔ ایں واسطے قصے اچ تخیل دی نزاکتاں ، فنی ندرتاں دے نال نال موزوں الفاظ متوازن تر کیباں تے چْست فقریاں دی موسیقیت وی ضروری ہے۔ اچھے ناول دی ہک خوبی اے وی ہے کہ ایندے اچ کہیں خاص نقطہ نظر کوں ایں جھئیں فنکاری نال بیان کیتا ونجے جو ناول دی ادبی تے فنی سطح قائم راہوے۔ ناول اچ نقطہ نظر دا اظہار وی با لکل فطری رنگ اچ ہوندے اے تاں کڈاہیں ممکن وی کے نیں جو ناول اچ زندگی دی تخلیق و تشکیل کہیں نقطہ نظر دے بغیر ہووے۔ کیونکہ تجربیاں ، مشاہداں تے مطالعہ دی بنیاد تے ناول نگاری زندگی دے بارے آپڑیں کوئی نہ کوئی رائے بݨا گھندے اوندا نقطہ نظر صرف مسائل حیات دی عکاسی نئیں کریندا بلکہ انسانی رابطیاں سماجی رشتیاں تے معاشرتی پہلو آں دی نویں جہت تے نویں معنویت ڳلیندے۔

گوئٹے دا اکھاݨ اے:‘‘ فنکاری دا فن اتنے تک حقیقی ہووݨاں چاہی دا اے کہ اونکوں ہر لحاظ نال حقیقی آکھیا ونج سکے۔ ایندےنال نال اتنا خیالی وی ہووݨاں چاہی دااےکہ اونکوں حقیقی ناں آکھیا ونج سکے۔’’ (61)

ڈاکٹر اسلم عزیز درانی لکھدن: ‘‘ انشا پردازی دا کمال اے ہے کہ الفاظ فقرے تے جملے اساݙے خیالات تے جذبات دے اُتار چڑھاؤ ݙیندے راہون۔ زبان عام فہم تے ہموار ہووے بیان اچ صفائی قطعیت ، شگفتگی تے تازگی دے نال نال تشبہیہ، استعارے تے علامات دا رَس تے رنگینی ہووے’’  

حوالہ

سرائیکی افسانے تے ناول وچ دیہاتی منظر نامہ، تحقیقی و تنقیدی مطالعہ (مقالہ نگار: صبیحہ منظور )  نگران مقالہ ڈاکٹر مقبول حسن گیلانی