امیر حیدر میرن
امیر حیدر میرن
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]سید امیر حیدر میرن سرائیکی زبان دے اک مہاندرے شاعر گزرین۔ آپ بخاری سید ہن۔ انہاندے بزرگ ہندوستان توں ہجرت کر کے مظفر گڑھ سکونت اختیار کیتی۔ کوٹ ادو دے نیڑے وستی کرنا وچ اجاں تائیں انھاندا خاندان آباد ہے۔
امیر حیدر چھوٹی عمر وچ ای مظفر گڑھ توں بہاول پور آگئے۔ اتھاں محلہ سادات وچ ٹکا نہ کرتے رہن لگ پئے۔ اتھائیں ہک مشہور بزرگ سید جمال الدین شاہ دی مریدی اختیار کیتی تے ول بعد وچ انهاندی دختر نیک اختر نال نکاح وی کیتا۔
عزیز نشتر غوری آکھدن امیر حیدر ہک سوہنے اُوچے قد کاٹھ دے نینگر جوان ہن۔ آپ ہک بہادر جوان، فوجی سپاہی، تگڑے پہلوان، کامل طبیب تے نامور شاعر ہن۔ پہلوانی وچ آپ دا بہوں ہو کا سکہ ائی۔ آپ نواب فتح محمد خان عباسی تے محمد بہاول خان عباسی رابع دے دور وچ وی ملازمت اختیار کیتی۔
آپ خوش پوش، خوش خوراک، تے خوش اخلاق انسان ہن۔ 90 سال دی عمر وچ کچھ عرصہ بیمار رہن دے بعد 12 ربیع الاول 1318 ہجری کوں آپ وفات پاتی (71)۔
ادبی خدمات
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]سید امیر حیدر میرن سرائیکی کلام یادگار چھوڑیئے تے انہاں کوں ہک صاحب طرز شاعر تے من موہنڑے لکھاری دے طور تے ہمیشہ زندہ رکھیا ویسی۔
انہاندے کلام دا یورا کریجے تاں او بنیادی طور تے سی حرفی دے وڈے شاعر ہن۔ انھا ندیاں سی حرفیاں وچ روانی، سلاست، خیال آفرینی تے الفاظ بہتر بہوں چھکویں ہے۔
امیر حیدر نے ہک مختصر قصہ ہیر رانجھا لکھیا ہئی تے ایں توں علاوہ آتش عشق، قصہ کالی گوری، سی حرفیاں، نعتاں، ڈوہڑے، کافیاں لکھین۔
انھاں دیاں نظماں وچ رمضان شریف، عید سوبھوقدر، تے پٹواری نامہ، روہی دی کشتی تے 360 پیچاں والیاں نظماں کافی مشہور ہن۔
شاعری دا اسلوب
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]انھاندی شاعری دا بالکل ہک نوا نویکلا رنگ اے، او اشعار وچ صوتی ہم آہنگی تے موسیقیت نال زور پیدا کریندن۔
نمونۂ کلام
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]رانجھن دا شان سوایا او سونا میں سکہ ما
باندی گھول گھماندی رہساں مان نہ تھیسم جھکا ما
چاون توڑ نبھاون چنگا کون تھیوے دل پھکا ما
میرن مرساں مول نہ ٹرساں توں سن میڈی ہکا ما
د - دلاسے ڈے نہ میکوں کوڑے سٹ بکھیڑے ما
رانجھے نال رلیندی کملی سنج دھوتے کھیڑے ما
نت متام جتھاں دے گھر وچ، چھوڑ نہ ونجے جھپڑے ما
میرن واسطه من اللہ دا ،ڈے رانجھن سر سہرے ما
س - سکھ گیا مک، ڈکھ گیا لک ،لک مکھ گیا سوہنے یار والا
کار کم گیا مار دم گیا ساڑ غم گیا غمخوار والا
کالی رات آہی کھڑی پچھاں راہی رب میلے ماہی ماہ انوار والا
میرن مار چکے سب لوک اوکے دل درد کوکے دلدار والا
س - سہاگ نہ بھاوے میکوں کھیڑیاں بھیڑیاں والا ما
طول وہانے بھانے ہانے کھانے زہر کشالا ما
زیور بیور تریور سوہے گھولاں پٹ دو شالا ما
میرن شاہ پیارا میکوں ڈیکھ غریبی جالا ما
ٻیا ݙیکھو
[لکھو | ماخذ وچ تبدیلی کرو]ترتیب و تصنیفِ مضمون خنساء بی بی طالبہ:بی ایس سرائیکی، سیشن 2025-2028، شعبہ سرائیکی، اسلامیہ یونیورسٹی بہاولپور