اسلام تے پاکستان دے مامے

’’جھوک‘‘ اِچ (14؍اکتوبر) ہک خبر چھپی اے سیٹھ اسلم دے ’’الیکشن’ کٹھ دی ‘ جیرھا سیٹھ نور دین ‘ سٹلائٹ ٹائون اِچ کرایا ہا ‘ ایں کٹھ اِچ اِتھاہوں دا ہک ٻیا وݙا تے مشہور سیٹھ بھولا وی موجود ہا‘ خبر موجب ‘ سیٹھ بھولے سٹیج سیکرٹری کوں سرائیکی اِچ اعلان کرݨ کنوں جھل ݙتا ‘ ایندے اُتے حاجی محمد مراد خان احتجاج کیتا جو سرائیکی اِچ اعلان نہ کیتاونڄے؟ ایں خبر تے کجھ وی آکھݨ دی لوڑھ کائنی ‘ ایہ خبر آپو آپ ٻولیندی پی اے‘ سیٹھ بھولا کون اے؟ ایہ سارا شہر تے سارا علاقہ ڄاݨدے کلھ تئیںمختیار دلال ‘ مختار بروکر سݙواوݨ والا اَڄ دا سیٹھ بھولا ‘ اِتھاہوں دا ڄم پَل اے ۔ او حاجی وی ہے ‘ نمازی وی ہے‘ متھے تے محراب وی ہِس ‘ ݙاڑھی وی رکھی ہوئی ہِس ۔ ݙینھ رات اسلام دی تسبیح وی پڑھدے…! پر تعصب تے دِل دے بغض دا ایہ حال اے جو مسلمان بھرانویں دی ماء ٻولی اِچ ڳالھ مہاڑ کرݨ تا ہک پاسے سُݨدے تے وَٹ پئے ویندنیں اَتے برداشت کائنی کر سڳدا‘ شئیت اسلام ہیندا ناں ہے؟

ݙٹھا ونڄے تاں کوئی سرائیکی ایجھا کائناں ہوسے جَیں کݙاہیں کہیں پنجابی کوں آکھیا ہووے جو او اپݨی ماء ٻولی پنجابی اِچ ڳالھ مہاڑ نہ کرے ‘ ہتھوں اساں سرائیکی ایجھے…… ہیسے جو اَلاوݨ ݙاہ آوے نہ آوے منہ ’’چِٻا‘‘ کر تے سیٹھ اسلم آلی کار پنجاپی ٻولیندے وَدّے ہوندوں۔

سوچݨ آلی ڳالھ ایہ ہے جو جیرھے ویلھے کوئی پنجابی اَپݨی ماء ٻولی ’’پنجاپی‘‘ ٻولیندے تاں ہوں ویلھے اسلام تے پاکستان خطرے اِچ کیوں نی اَمدا؟۔

جیرھے ویلھے کوئی سندھی ‘ اپݨی ماء ٻولی ۔ ’’سندھی‘‘ اِچ ڳالھ مہاڑ کریندے تاں ہوں ویلھے اسلام تے پاکستان خطرے اِچ کیوں نی اَمدا؟ جیرھے ویلھے کوئی پٹھاݨ پشتو ٻولیندے ‘ ہوں ویلھے اسلام تے پاکستان خطرے وچ کیوں نی اَمدا؟ تے جیرھے ویلھے کوئی مہاجر (43سال) گزر ڳن اَتے اَڄݨ مہاجر اِن) اُردو ٻولیندے ہوں ویلھے ’’اسلام‘‘ تے پاکستان خطرے وچ کیوں نی اَمدا؟ انہائیں دا اسلام تے پاکستان وی ہوں ویلھے خطرے اِچ اَمدے جئیں ویلھے کوئی ’’سرائیکی‘‘ اپݨی ماء ٻولی اِچ ڳالھ مہاڑ کریندے یا سرائیکیں دے حق حقوق دی ڳالھ کریندے‘ اسلام تے پاکستان دے ایہو جیہیں ’’مامے‘‘ مشرقی پاکستان کوں جدا کرا تے بنگلہ دیش بݨایا ہا۔

سیٹھ بھولے آلی کار سیٹھ اسلم دی اتھاہوں دا ڄم پَل اے ۔ سرائیکی ٻولݨ تاں ہک پاسے رَہ ڳیا ‘ سرائیکی سمجھ اِی کائنی سڳدا۔ ٻنہائیں معززین وانگیں حاجی محمد مراد خان وی خیر نال پنجاپی ٻولݨ اِچ فخر محسوس کریندن (اوندی ہک ٻی وجہ وی ہے) چس ہوں ویلھے اَمدی اے جیرھے ویلھے سیٹھ اسلم تے حاجی محمد مراد خان ہک ٻے نال اَلیندے ٻولیندے ٻیٹھے ہوندِن۔ اینویں لڳدے جیویں ہک ݙوجھے دیاں ’’نقلاں‘‘ کڈھیندے پِن۔ اَڄ دی اخبار اِچ ہک ٻی خبر وی چھپی اے ‘ سرائیکی دے ہک شاعر بے رنگ دی طرفوں ‘ صوفی محمد یار بیرنگ سئیں! بھولے’’او کائنی‘ جیرھے ’’دلالی‘‘ کریندیں کریندیں‘ دلال‘‘ تے ’’بروکر‘‘ کنوں سیٹھ بݨ ڳن ‘ بھولے ‘ ڳالھے اساں سرائیکی ہیسے ‘ جیرھے ’’اسلام‘‘ تے پاکستان دے ناں تے ’’بُھل پَمدوں‘‘ جنہائیں کوں تُساںاپݨے گھر وَل آوݨ دی صلاح ݙتی اے ‘ او تُسیݙے اسیݙے آکھیے کینھاں وَلسِن ‘ جیرھے ویلھے ایہ ‘ اُنہیں دے کہیں کم جوڳے کائناں رہسن‘ او اُنہائیں کوں آپ دَھکّے ݙے ‘ تُھݙے تے …… مار تے پَرے بھڄیسن‘ ݙیکھ گھنا ہے‘ ویلھا آوݨ آلااے۔

15اکتوبر 1990ء

حوالہ

ٻٹ کڑاک، مصنف: انیس دین پوری۔ ناشر: جھوک پبلشرز ملتان