ابو سعید بن اعرابی

ابو سعید بن اعرابی
(أحمد بن محمد بن زياد بن بشر بن درهم، أبو سعيد ابن الأعرابي)
معلومات شخصیت
ڄم دا ناں	أَحْمد بن مُحَمَّد بن زِيَاد بن بشر بن أَحْمد بن يحيى بن دِرْهَم بن عبد الله الْعَنزي
ڄم	سنہ 860ء
تاریخ وفات	سنہ 951ء (90–91 سال)
وجہ وفات	طبعی موت
رہائش	بصرہ
شہریت	خلافت عباسیہ
کنیت	ابو سعید
مذہب	اسلام
فرقہ	اہل سنت
عملی زندگی
ابن حجر دی رائے	ثقہ ، الشیخ
ذہبی دی رائے	ثقہ ، امام الشیخ
استاد	سعدان بن نصر ، عباس الدوری
نمایاں شاگرد	ابن مندہ
پیشہ	محدث
پیشہ ورانہ زبان	عربی
شعبۂ عمل	روایت حدیث

ابو سعید بن الاعرابی، جنہاں دا پورا ناں احمد بن محمد بن زیاد بن بشر بن احمد بن یحییٰ بن درہم بن عبد اللہ عنزی ہے، چوتھی صدی ہجری وِچ تصوف دی وݙی شخصیت ہن۔ اہل سنت دے نیڑے آپ سنی علما وِچ شمار تھیندے ہن۔ ابو عبد الرحمٰن سلمی آپ دے بارے وِچ آہدے ہن: "اوہ اپݨے وقت وِچ حرم دے شیخ ہن"، جبکہ الذہبی آپ کوں "امام، شیخ، صدوق، الحافظ تے شیخ الاسلام" دے طور تے بیان کریندے ہن۔ آپ دی وفات 340ھ وِچ تھئی۔

سیرت

ابو سعید بن الاعرابی دی پیدائش 246ھ وِچ تھئی۔ آپ دا تعلق عراق دے شہر بصرہ نال ہئی۔ آپ نے تصوف دے علوم تے وݙی تعداد وِچ کتاباں لکھیاں تے حدیث نبوی دے مؤرخین تے راویاں وِچوں ہک ہن۔ آپ نے ابو قاسم جنید، عمرو بن عثمان مکی، ابو حسین نوری، حسن مسوحی، ابو جعفر حفار تے ابو فتح حمال جیہے وݙے علما دا ساتھ ݙتا۔ ابو عبد الرحمٰن سلمی آپ دے بارے وِچ آہدے ہن: "اوہ اپݨے شیخاں تے علما دے قابل احترام ہن۔" آپ دی وفات مکہ وِچ ذو القعدہ دے مہینے 340ھ وِچ 64 سال دی عمر وِچ تھئی۔

روایت حدیث  

ابو سعید بن الاعرابی نے حسن بن محمد بن صباح زعفرانی، عبد اللہ بن ایوب مخرمی، سعدان بن نصر، محمد بن عبد الملک دقیقی، ابو جعفر محمد بن عبید اللہ منادی، عباس ترقفی، عباس بن محمد دوری، ابراہیم بن عبد اللہ عبسی تے ٻئے وݙے علما توں حدیث سݨی۔ آپ توں حدیث روایت کرݨ آلیاں وِچ ابو عبد اللہ بن خفیف، ابو بکر بن مقری، ابو عبد اللہ بن مندہ، قاضی ابو عبد اللہ بن مفرج، عبد اللہ بن یوسف اصبہانی، محمد بن احمد بن جمیع صیداوی، عبد اللہ بن محمد دمشقی القطان تے صدقہ بن الدلم شامل ہن۔

تصانیف

ابو سعید بن الاعرابی نے درج ذیل کتاباں لکھیاں:  

• المعجم، في أسماء شيوخه.
• طبقات النساك.
• تاريخ البصرة.
• الاختصاص، في ذكر الفقر والغنى.
• الإخلاص ومعاني علم الباطن.
• العمر والشيب.
• معاني الزهد وأقوال الناس فيه وصفة الزاهدين.
• المواعظ والفوائد.

اقوال

ابو سعید بن الاعرابی دے چند مشہور اقوال ایہ ہن:  

1. "اللہ تعالیٰ نے ایہ دنیا انہاں لوکاں کیتے چنگی بݨائی ہے جو ایں ڳالھ کوں ڄاݨدے ہن کہ اوہ ایں دنیا کوں چھوڑ ݙیسن۔ جے کہیں ڄاݨݨ آلے کوں آکھیا ونڄے کہ تُساں ایں دنیا وِچ ہمیشہ رہسو، تاں اوہ مر ویسی۔ تے جے اہل جنت کوں آکھا ونڄے کہ تُساں ایں دنیا کوں چھوڑ ݙیسو، تاں اوہ مر ویسن۔ دنیا اوندے چھوڑݨ دے ذکر نال چنگی ہوندی ہے تے جنت اوندے وِچ ہمیشہ رہوݨ دی یاد نال نوازی ویندی ہے۔"  

2. "اللہ تعالیٰ نے ابن آدم کوں غفلت نال پیدا کیتا تے اوندے وِچ شہوت تے بھولپن پیدا کیتا، جے تک کہ اللہ تعالیٰ کہیں بندے تے رحم نہ کرے تے اونکوں خبردار نہ کرے۔ اوہ بندہ جیہڑا خود کوں عاجز، ذلیل تے کمزور سمجھے تے اللہ دے سامہݨے عاجزی نال جھکے، اوہی کامیاب تھیندے۔ جیہڑا اپݨے معاملات وِچ طاقت دا دعویٰ کریندے، اوہ ناکام تھیندے تے اللہ دی طاقت دے سامہݨے سر جھکا ݙیندے۔"

وفات

ابو سعید بن الاعرابی دی وفات ذو القعدہ دے مہینے 340ھ وِچ مکہ مکرمہ وِچ تھئی۔ آپ دی زندگی علم، حدیث تے تصوف نال بھری ہوئی ہئی تے آپ نے اپݨے وقت وِچ وݙے علمی تے روحانی مقام حاصل کیتا۔