آئن سٹائن دے نظریات

1900 اچ سائنس دے علم اچ انقلاب آڳیا۔ جیڑھے میکس پلانک[MAX PLANCK] نے کوانٹم دا نظریہ  [QUANTUM THEORY]پیش کیتا۔

اے روز دا تجربہ ہے جو لوہے دی سلاخ کوں تیز بھا اچ سٹو تاں پہلے اوندا رنگ گرمی کنوں رتا تھی ویندے ولا مالٹے رنگا تھی ویندے تے بعد اچ ہلکے پیلے رنگ دی روشنی وی اوندے وچوں خارج تھیوݨ لڳ ویندی ہے۔

ٻیا ساݙا اے مشاہدہ ہے جو اساں آہدوں بلب  ٻلدا پئے۔ بلب اصل وچ ٻلدا نئی پیا ہوندا۔ اگر ایوں ہووے ہا تاں بٹن بند کرݨ نال بلب  دا ٻلݨ فوری طور تے کیویں بند تھی ونڄے ہا۔ اصل اچ بلب دے اندر دھاڳے آلی کار پتلی تار دے وچوں جیڑھے بجلی گزردی اے تاں او گرم تھی کے روشنی پیدا کریندی اے۔ سائنسدان ایں نتیجے تے پڄیے جو کوئی شئے گرم تھی کے روشنی خارج کرݨ لڳ ویندی ہے۔ تے ایندے وچوں ہک خاص قسم دی توانائی خارج تھیندی اے جیکوں شعاعی توانائی [RADIANT ENERGY] آکھیا ویندے۔

میکس پلانک نے اپݨی کوانٹم تھیوری اچ اے ݙسایا جو شعاعی توانائی ٻہوں چھوٹے ذرئیں دی شکل اچ نکلدی اے جیکوں کوانٹا آکھیا ویندے۔

5 سال تک پلانک دے نظریے تے بحث تھیندی رہ ڳئی۔

1905 اچ آئن سٹائن نے پہلی دفعہ ایں نظریے دی اہمیت کوں تسلیم کریندئیں ہوئیں ایندا نواںرُخ دنیا دے سامݨے پیش کیتا۔ اوں وقت مشہور برطانوی سائنسدان سر آرتھر انڈنگٹن [ARTHUR EDDINGTON]نے اے ڳالھ کیتی جو_____

"عقل والے انسان کوں قدرت دے اصولی قانون پہلے پہلے عقل دے خلاف ݙسدن"

آئن سٹائن نے پلانک دی کوانٹم تھیوری کوں ودھا تے ہک نوی دنیا اچ پُڄاݙتا۔ آئن سٹائن نے اے ثابت کیتا جو ساری شعاعی توانائی چاہے او روشنی دی ہووے یا گرمی یا ایکسرے دی ہووے فضا اچ الگ الگ قسم دے کوانٹا دی شکل اچ خارج تھیندی ہے۔

مثال دے طور تے جیڑھے اساں بھا دے سامݨے ٻیٹھے ہووں تاں گرمی اچ شعاعی توانائی دے بے شمار کوانٹا بھا کنوں نکل تے ساݙے جسم نال ٹکریندن تے اساں گرمی محسوس کریندوں۔ ایویں ساکوں رنگ دا احساس وی ہوں وقت تھیندے جیڑھے روشنی دے کوانٹا ساݙی اکھ دے پردے نال ٹکردن۔ مختلف رنگیں دے کوانٹا جدا جدا قسم دے ہوندن تے انہیں دے مختلف ہووݨ دی وجہ کنوں ساکوں مختلف رنگ نظر اندن۔ آئن سٹائن نے انہیں ذرات کوں فوٹان دا ناں ݙتا۔ ایں تحقیق تے آئن سٹائن کوں نوبل پرائز ملیا۔

آئن سٹائن نے کشش ثقل کوں قوت تسلیم نئیں کیتا۔ او آہدا ہا جو اے خیال غلط اے جو چیزاں ہک ٻے کوں کشش دی قوت نال چھکیندن۔ تے اگر اساں گہرا مطالعہ کروں تان پتہ لڳدے جو کشش ثقل یا گریوٹی تاں قوت ہے ہی کینا۔

ایہا وجہ اے جو آئن سٹائن نے گریوٹی دا جیڑھا خیا ل ݙتے اوندے وچ اوں گریوٹی کوں قوت نہ بلکہ تجاذبی میدان (ٹائم سپیس پلین یا فیلڈ) آکھیے جیندے وچ تارے تے سیارے تے ݙوجھے اسمانی جسم سفر کریندے پن۔

ایندا مطلب اے ہے جو مقناطیس لوہے کوں کہیں انوکھی یا پراسرار قوت نال آپ ݙو نئیں چھکیندا بلکہ او مقناطیس اپݨے چارے پاسوں ہک خاص حالت پیدا کر ݙیندے جیکوں اساں مقناطیسی میدان آہدوں اور ایہو مقناطیسی میدان لوہے تے اثر کریندے تے لوہا مقناطیس ݙوٹُر پوندے۔ اینویں کہیں تار وچوں بجلی گزاری ونڄے تاں اوندے چارے پاسوں برقی میدان یا بجلی دا میدان پیدا تھی ویندے۔

مقناطیسی میدان تے برقی میدان ݙوہیں دی خاص حالت ہوندی اے۔ جیمس میکسویل [JAMES MAXWELL]نے ایندے اْتے تحقیق کر کے انہیں ݙو میدانیں دے آپت اچ رشتے تے مساوات تیار کیتی۔ جیندی وجہ کنوں سائنس اچ ٻہوں ساریاں نویاں چیزاں وجود اچ آیاں۔

آئن سٹائن ایں تحقیق تے محنت کر تے ایں نتیجے تے پڄیا جو ہر اسمانی جسم وی اپݨے اردگرد دی فضا چ ہک میدان بنڑا گھندے۔ تے جیویں ہک مچھی پاݨی اچ چارے پاسے ہلچل مچا ݙیندی اے۔ اینویں ہک تارا زمان و مکان دے میدان اچ ہلچل مچا تے ہوندی جیومیٹری تبدیل کر ݙیندے۔

آئن سٹائن نے اے وی ݙسایا جو روشنی جیڑھے کہیں ٻہوں باری شئے دے تجاذبی میدان کنوں گزردی اے تاں اوندی راہ ٹیڑھی تھی ویندی اے۔ 29 مئی 1919 کوں آرتھر ایڈنگٹن نے ایندا ثبوت فراہم کرݙتا۔ ایں سال مکمل سورج گرہن تھیا تے حقیقت اچ ݙینہہ کوں تارے ݙسݨ پئے ڳئے۔ آرتھر پہلے کنوں ہیں وقت دے انتظار اچ ہا۔ اوں نے سورج گرہن دے دوران اے مشاہدہ کیتا جو ٻہوں پرہے موجود تارئیں کنوں زمین ݙو آوݨ والی روشنی جیڑھے سجھ کنوں گزردی اے تاں سجھ دے تجاذبی میدان دی وجہ کنوں سجھ آلے پاسے اندر ݙومُڑ ویندی اے۔ اے آئن سٹائن دے نظریے دا عملی ثبوت ہا۔

آئن سٹائن اے وی آکھیا ہا جو کہیں شئے دا تجاذبی میدان وقت تے وی اثر کریندے تے وقت دی رفتار گھٹا ݙیندے۔ اگر ہک گھڑی کوں زمین کنوں چا کے سجھ تے رکھ ݙٖتا ونڄے تاں گھڑی دی رفتار گھٹ تھی ویندی اے۔      

واقعات دے سٹیج تے آئن سٹائن دا نظریہ اضافیت ظاہر تھی کے ساکوں عجیب و غریب ڳالہیں ݙسیندے۔ عجیب ایں سانگو جو اساں اپݨی زندگی اچ جیڑھی شئے دے عادی آؤں اے نظریہ ہوکوں بدلݨ دی کوشش کریندے۔ اے نظریہ ساݙے دماغ اچ زمان، مکان، حرکت، ،مادہ، توانائی غرض ہر شئے دا مطلب بدلݨ دی کوشش کریندے۔

اصل اچ نظریہ اضافیت ساݙی زمین تے تھیوݨ والے واقعات دا احاطہ نئیں کریندا بلکہ اے پوری کائنات دا احاطہ کریندے۔ اے نظریہ کائنات دے راز ݙسیندے۔

آئن سٹائن نے ایں نظریے دی بنیاد خالص ریاضیاتی اصولیں تے رکھی اے جیندے وچ آئن سٹائن نے اپݨے زمانے دے سائنسدانیں (پوائن کارے، میکلسن تے مورلے، مینکو فسکی تے میکس پلانک) دی دریافتیں کوں وی اپݨے اڳوں رکھیے۔ آئن سٹائن نے ایں علمی ہیرے کوں ایں ترانہہ تراشیے جو اے فکرِانسانی دے متھے دا روشن ستارہ بݨ ڳئے۔

حوالہ

کتاب: کائنات دا سفر ، مصنف : جعفر عباس بزدار ، ناشر: جھوک پبلشرز ملتان